در آستانه تحولات برای ایجاد یک نظم جهانی، مسئله جمعیت به‌ عنوان یکی از متغیرهای کلیدی تعیین‌کننده موازنه قدرت، امنیت ملی و آینده تمدن‌ها مطرح است. جمعیت نه تنها شاخصی کمی، بلکه عاملی کیفی در تعیین سرنوشت ملت‌ها و تمدن‌هاست. قدرت‌های جهانی با بهره‌گیری از ساز وکارهای پیچیده فکری، رسانه‌ای و اجرایی، در جهت کنترل و مهندسی جمعیت جهانی گام برمی‌دارند. در مقابل، جهان اسلام و به‌ویژه جمهوری اسلامی ایران، به عنوان محور تمدن اسلامی با اتکاء به مبانی دینی و ارزشی خویش، ناگزیر از طراحی الگویی بدیل و پیشرو است که هم‌زمان افزایش کمی جمعیت را با حفظ کرامت انسانی، استحکام نهاد خانواده و تربیت نسل تراز تمدن اسلامی پیوند زند.

این مهم، بدون بازنگری در طرح‌های کلان ملی، برنامه‌های توسعه‌ای، گفتمان‌سازی عمیق در سطوح نخبگانی و عمومی و اصلاح نهادهای اثرگذار از قبیل آموزش و پرورش، نظام بهداشت و سلامت و سیاست‌های اشتغال، محقق نخواهد شد. همچنین، بازتعریف الگوی مشارکت اجتماعی بانوان بر مبنای کرامت ذاتی و نقش بی‌بدیل ایشان در خانواده و جامعه و مدیریت هوشمندانه «نیاز و ارضاء» در عرصه‌های مختلف زندگی، از ارکان این تحول به شمار می‌روند.

متن حاضر، گفتاری است از حجت­‌الاسلام­‌والمسلمین سیدمحمدمهدی میرباقری که با نگاهی راهبردی و مبتنی بر آموزه‌های اسلامی، در ضمن تشریح ابعاد گوناگون مسئله جمعیت، به تبیین ضرورت برنامه‌ریزی جامع و هوشمندانه در این حوزه به ‌مثابه محوری اساسی در تقابل تمدنی پرداخته است.